SOSYOLOJİ DÜNYASI

umrandan uygarlığa

  • Yazı boyutunu yükselt
  • Varsayılan yazı boyutu
  • Yazı boyutunu düşür
Anasayfa Sosyologlar (Dünya)
Yabancı Sosyologlar

Karl Marx

E-posta Yazdır PDF


"Filozoflar dünyayı değişik biçimlerde yorumlamakla yetindiler, oysa önemli olan onu değiştirmektir."
Karl Marx

Karl Marks

  • 5 mayıs 1818’de Trier’de doğdu.
  • 1835’te hukuk okumaya Bonn’a, ertesi yıl da Berlin’e gittir. Henüz beş yıl önce ölmüş olan Hegel’in hala belirgin bir biçimde varlığını sürdüren felsefesinin etkisiyle felsefe ve tarihe yöneldi.
  • 1841’de Epikuros ve Demokritos üstüne teziyle doktorasını verdi.
  • 1842-1843 arasında Köln’de çıkan Rheinische Zeitung’un başyazarlığını yaptı. Aynı yılın haziranında Jenny von Westphalen ile evlendi ve ekimde Almanya’dan ayrılarak Paris’e gittiler.
  • 1843-1845 arasında Arnold Ruge ile Deutsch-Französische Jahrbücher’i çıkardı, dergi birinci sayısından sonra yayınına son verdi. Friedrich Engels ile dostluğu başladı.
  • 1845’te Fransa’da bulunması yasaklandı, Brüksel’e yerleşti (1845-1848).
  • 1848’de Engels ile birlikte yazdıkları Komünist Manifesto Londra’da yayımlandı. Belçika’dan sınır dışı edildi.
  • 1848-1849 arasında yasaklanana dek Köln’de Neue Rheinische Zeitung’u çıkardı. Prusya’dan sınır dışı edildi.
  • 1849’dan itibaren Londra’da yaşamaya başladı.
  • 1857’de iktisat yapıtına bir “genel giriş” ile Marx “iktisadına” ilişkin kapsamlı bir tasarıyı ilk kez ana hatlarıyla ortaya koydu.
  • 1859’da ilk iktisat yazısı olan “Ekonomi Politiğin Eleştirisi”ni yayımladı.
  • 1861’e dek tuttuğu defterler Kapital’in ilk metnini oluşturdu.
  • 1864’te Uluslararası İşçiler Birliği’nin (Birinci Enternasyonal) kurucuları arasında yer aldı.
  • 1867’de Marx Kapital’in ikinci cildi üstünde çalışırken birinci cilt yayımlandı. 1873’te bu cildin ikinci baskısı yapıldı. Marx’ın bıraktığı notları Engels bir araya getirdi ve öbür iki cildi onun ölümünden sonra yayımladı. Marx’ın ömrünün geri kalan yılları notları üstünde çalışmakla, Kapital’in ikinci cildini yazmakla ve pratik olarak başarısızlığa uğramış Enternasyonal’den ayrıldıktan sonra (1873) –Rus anarşisti Bakunin’e, ulusal ekonomici Eugen Dühring’e, sosyal demokratların Gotha programına, vd. karşı- politik hareketlilik ile geçti.
  • 14 mart 1883’te Londra’da öldü.


Eserlerinden Seçmeler

  • Das Kapital, Buch I (1867)
  • Die achtzehnte Brumaire von Louis Bonaparte (1851)
  • Das Kommunistische Manifest (gemeinsam mit F. Engels) (1848)
  • Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie (1844)

Etkisi

Marx’ın eserlerinin geniş ve kapsamlı bir etki yaratmış olduğundan kimsenin şüphesi yoktur. “Gerçekçiliğe” dönüşlerin yüzyılı olan on dokuzuncu yüzyılda onun toplum kuramına ilişkin bir “gerçekçiliğe” yönelişi belki de bunların içinde en kökten olanıdır. Aynı zamanda düşüncesi büyük ölçüde son büyük idealist Hegel’in düşüncesine yakındır. Marx, Hegel’den kavram-eleştirel bir araç olarak diyalektiği öğrenmiş ve onu “gerçek” tarihsel süreçlere uygulamıştır. Ekonomik sorunun toplum eleştirisinin aracı olarak değer kazanması ise yeni bir öğedir. Böylece Marx felsefeye önemli ölçüde bir “toplumsal çözümleme bakışı” kazandırmıştır.

Çağdaş toplum felsefesi ve sosyolojinin oluşumu onsuz düşünülemez. Her ne kadar Marksist tarih modeline zamanında kuşkuyla yaklaşılmış olsa da, Max Weber, Georg Simmel, Emile Durkheim, Talcott Parsons, Norbert Elias gibi sosyologlar, Adorno ve ardından Habermas gibi toplum kuramcıları, Marx’ın önermelerine dayanarak –ister onlara karşı çıkarak ister onlarla tartışarak olsun- kendi kavramlarını oluşturmuşlardır. Marksist toplum eleştirisini yeniden canlandırmaya yönelik girişimler günümüzde daha çok Marx’ın erken dönem yazılarında aranmaktadır.
 

Max Horkheimer

E-posta Yazdır PDF


"Felsefe, insanın kendini aptallaştırmasına izin vermemek için vardır."

Max Horkheimer

  • Max Horkheimer14 Şubat 1895’de Stuttgart’da Yahudi bir fabrikatörün oğlu olarak doğdu.
  • 1911’de liseyi bıraktı ve ticaret öğrenimine başladı. 1919’da liseye yeniden başladı.
  • 1919-22 arasında Münih, Freiburg/Breisgau ve Frankfurt/Main’da psikoloji ve felsefe öğrenimi gördü.
  • 1922’de H. Cornelius’un yanında Frankfurt/Main’da Teolojik Yargı Gücünün Antinomileri üzerine doktora yaptı. Theodor W. Adorno’yla dostluğu başladı.
  • 1923’te F.J. Weil ve F. Pollock’la birlikte Sosyal Araştırma Enstitüsü’nü kurdu.
  • 1925’de Kuramsal ve Pratik Felsefe Arasında Köprü Olarak Kant’ın Yargı Gücünün Eleştirisi yazısıyla doçent oldu.
  • 1930’da Frankfurt/Main Üniversitesi’ne toplum felsefesi alanında kadrolu profesör olarak atandı.
  • Aynı yıl Frankfurt’ta Sosyal Araştırma Enstitüsü’nün müdürü oldu.
  • 1932’de Sosyal Araştırma Enstitüsü‘nün yayım organı olan “Sosyal Araştırma Dergisi”nin ilk sayısını çıkarır. Dergi, daha sonra New York’ta 1941’e kadar yayınlandı.
  • 1933’te Hitler’in iktidarı ele geçirmesinden sonra enstitü kapatıldı. Horkheimer ilkin 1934’te İsviçre’ye, daha sonra da ABD’ye göç etti. Orada, New York’ta Columbia Üniversitesi’nde Sosyal Araştırma Enstitüsü’nü yeniden kurdu.
  • 1943-44 yıllarında Amerikan Yahudi Komitesi’nin bilim dairesinin müdürü olarak antisemitizm üzerine kapsamlı bir araştırma projesini (Studies in Prejudice ) idare etti. 1949’da Almanya’ya döner, Frankfurt’ta toplum felsefesi alanında kadrolu profesör oldu.
  • 1950’de Frankfurt’ta Sosyal Araştırma Enstitüsü’nü yeniden açtı.
  • 1951-53 arasında Frankfurt/Main Üniversitesi’nin rektörlüğünü yaptı, 1953’te Frankfurt şehrinin Goethe-Plaketi’yle onurlandırıldı.
  • 1954-59 arasında Chicago Üniversitesi’nde misafir profesör olarak çalıştı.
  • 1959’da emekli oldu.
  • 1971’de Hansestadt Hamburg Lessing Ödülü’nü aldı.
  • 7 Temmuz 1973’te Nürnberg’te öldü.
Devamını oku...
 

Herbert Marcuse

E-posta Yazdır PDF


"Olgular kurama uymuyorsa, vay haline olguların!
"
Herbert Marcuse

  • Herbert Marcuse19 Haziran 1898’de varlıklı bir Yahudi tekstil fabrikatörünün oğlu olarak Berlin’de doğdu.
  • 1916’da savaşın beraberinde getirdiği olaylar neticesinde Marcuse lisede erken olgunluk sınavını verdi ve İmparatorluk hizmetine girdi.
  • 1917-18’de Bağımsız Sosyal Demokrat Parti’ye üye oldu.
  • 1919-23 arasında Berlin ve Freiburg/Breisgau’da edebiyat bilimi ve felsefe öğrenimi gördü. Freiburg’da Der deutsche Künstlerroman (Alman sanatçı-romanı) teziyle doktor oldu.
  • 1923-29 arasında Berlin’de yayımcılık piyasasında çalıştı.
  • 1929’da Edmund Husserl ve Martin Heidegger’in yanında öğrenimini sürdürmek üzere Freiburg’a döndü.
  • 1932’de, Heidegger’in yanında doçentlik denemesi başarısız olduktan sonra, Husserl’in aracılığıyla Sosyal Araştırma Enstitüsü’nün Genf Bürosu’nda araştırmacı oldu.
  • 1934’de ABD’ye göç etti. New York’a taşınmış olan Sosyal Araştırma Enstitüsü’nde de 1942’ye kadar çalıştı.
  • 1942-50 arasında Washington’da, Amerikan savunma istihbarat kurumu Stratejik Hizmetler Bürosu’nda bölüm müdürü olarak çalıştı. Daha sonra Avrupa şubesi müdürü oldu.
  • 1950-52 ararsında New York’ta Columbia Üniversitesi’nin Rusya Enstitüsü’nde sosyoloji okutmanı ve Senior Fellow oldu.
  • 1952-54 arasında Harvard Üniversitesi Rus Araştırmaları Merkezi’nde Senior Fellow oldu.
  • 1954’de Waltham’da Brandeis Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü oldu.
  • 1964’de San Diego’da California Üniversitesi’nde toplum felsefesi kürsüsüne atandı.
  • 1965’de Berlin Özgür Üniversitesi’nden fahrî profesörlük aldı. 
  • 29 Temmuz 1979’da Almanya ziyareti esnasında Starnberg’te öldü.


Herbert MarcuseHerbert Marcuse / Playboy'daki yazı
Michael G. Horowitz'in Playboy'da Eylül 1970'de yayınlanan Marcuse hakkındaki yazısı (tıklayın)

Devamını oku...
 

Hannah Arendt

E-posta Yazdır PDF


"Eyleme yetisi, insanın yetileri ve olanakları arasında kuşkusuz en tehlikeli olanıdır."

Hannah Arendt


  • Hannah Arendt14 Ekim 1906’da Hannover’de doğdu. Königsberg’de sosyal demokrat görüşlü, asimile olmuş bir Yahudi ailesinde büyüdü.
  • 1924-1929 arasında Marburg’da Martin Heidegger ve Rudolf Bultmann’ın, Freiburg’da Edmund Husserl’in ve Heidelberg’de Karl Jaspers’in öğrencisi olarak felsefe, ilahiyat ve Yunanca eğitimi gördü.
  • 1928’de Jaspers’in yanında Aziz Augustinus’ta Sevgi Kavramı ile doktora derecesini aldı.
  • 1929’da Berlin’e yerleşti ve gazeteci Günther Stern ile evlendi. Stern daha sonra Günther Anders takma adı ile filozof olarak tanındı. Çift 1937’de ayrıldı.
  • 1933’te Gestapo tarafından tutuklandı, Fransa’ya kaçtı.
  • 1940’a dek çeşitli Yahudi örgütlerinde sosyal görevli olarak çalıştı. Dünya Siyonist Örgütü üyeliği (1943’e dek). Walter Benjamin ile dostluk kurdu.
  • 1940’ta Heinrich Blücher ile evlendi.
  • 1941’de Portekiz üzerinden ABD’ye gitti.
  • 1953’ten itibaren Princeton, Harward, New School, Brooklin College (New York) ve University of California, Berkeley’de dersler verdi.
  • 1961’den itibaren Kudüs’te Rudolf Eichmann’a açılan davayı muhabir olarak izledi.
  • 1963’ten itibaren University of Chicago’da, New School for Social Research’te (New York) profesörlük, University of Aberdeen’de “Gifford Lectures”.
  • 4 Aralık 1975’te New York’taki evinde öldü. 

 


Günther Stern ve Hannah Arendt           Heinrich Blücher ve Hannah Arendt
Günther Stern ve Hannah Arendt  Heinrich Blücher ve Hannah Arendt

Devamını oku...
 

Jürgen Habermas

E-posta Yazdır PDF


"Kendine güvenen her demokratik hukuk devleti, sivil itaatsizliği, kültürünün normal, çünkü zorunlu bir parçası olarak görür."

Jürgen Habermas

  • Jürgen Habermas18 Haziran 1929’da Düsseldorf’ta doğdu.
  • 1949-54 arasında Göttingen, Zürih ve Bonn’da felsefe, tarih, psikoloji, Alman edebiyatı ve ekonomi öğrenimi gördü.
  • 1954’de Bonn’da Mutlak ve Tarih. Schelling Düşüncesindeki İkilik tezini verdi.
  • 1956-59 arasında Frankfurt Sosyal Araştırma Enstitüsü’nde Adorno’nun asistanlığını yaptı.
  • 1961’de Marburg’ta doçent oldu: Kamunun Yapısal Dönüşümü.
  • 1961’de Heidelberg Üniversitesi’nde kadrosuz profesör oldu. 1964-71 arasında Frankfurt/Main’da Max Horkheimer’ın yerini aldı.
  • 1960’ların sonundaki öğrenci hareketi Habermas’ı Frankfurt Okulu’nun eleştirel kuramını daha geniş bir kamuoyuna mal eden en ünlü temsilcisi olarak öne çıkardı. Bu arada radikal öğrenci gruplarıyla arasına giderek mesafe girdi.
  • 1969’da Frankfurt Üniversitesi’nin Sosyoloji Seminerinin işgali, Habermas ile solcu öğrenciler arasındaki çatışmanın zirve noktası oldu.
  • 1971-80 arasında Starnberg’te Max Planck Bilimsel-Teknik Dünyada Yaşam Koşullarını Araştırma Enstitüsü, 1980-82 arasında Münih’te Max Planck Sosyal Bilimler Enstitüsü müdürlüğünü yaptı.
  • 1982-94 arasında Frankfurt/Main’da ağırlıklı olarak toplum ve tarih felsefesi profesörlüğü yaptı.
  • 1986’da, tarihçiler arasında bir tartışmaya dahil oldu: Ernst Noltes’in, Yahudi katliamını Stalinist cinayetlerle karşılaştırarak tarihsel olarak göreceleştiren denemesini geri çevirdi.
  • Atina Üniversitesi (1993) dahil pek çok üniversiteden fahrî doktora aldı.
  • 14 Ekim 2001’de Frankfurt Paul Kilisesi’nde Alman Yayıncılar Birliği’nin Barış Ödülü’nü aldı.

Devamını oku...
 


Sayfa 2 - 2


AKADEMİK

SOSYOLOJİ YAYINLARI